Sau khi Trung Quốc phát hiện 22 công ty sữa có chất melamine, cơ quan chức năng quản lý chất lượng ở Việt Nam mới tá hỏa đồng loạt thanh, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh sữa trên cả nước.

Chỉ trong vòng một tuần kiểm tra, phát hiện số lượng lên tới hàng vài trăm tấn sữa Trung Quốc quá đát và kém chất lượng. Điều đáng nói, trong hàng trăm loại sữa có nguồn gốc từ Trung Quốc đang lưu hành tại Việt Nam chỉ có 11 loại sữa được cấp phép lưu hành, trong đó 3 loại sữa nguyên liệu, 6 loại sữa tiệt trùng và 2 loại sữa bột. Thậm chí, sữa dâu Dutch Lady, Meiji, M&M chocolate, bánh Orion, bột dinh dưỡng Dutch Lady, Nestle với nhiều chủng loại...có nguồn gốc từ Trung Quốc đều nhiễm melamine. Đây là công bố mới nhất của Cơ quan Nông - Lương và Thú y Singapore AVA. Nguy hiểm hơn, nhiều mặt hàng trong danh sách này đang được bày bán tại Việt Nam.

Lợi nhuận làm mờ mắt doanh nghiệp

Hiện nay, Việt Nam chưa có công nghệ đông cô sữa bột, nên mặt hàng này hoàn toàn phải nhập khẩu. Giá sữa bột Trung Quốc chỉ khoảng 2.200USD/tấn, trong khi đó muốn mua một tấn sữa bột cùng loại của Mỹ hoặc một số nước khác, giá phải trả lên tới 4.200 USD trở lên. Sữa Trung Quốc xưa nay không vào được Việt Nam, nhưng từ đầu năm tới nay, do giá sữa thế giới tăng cao, một số đối tác mời chào phía Việt Nam với giá thấp hơn khoảng 11- 12%.

Hai đoàn Thanh tra liên ngành gồm: Thanh tra Y tế, Cục ATVSTP, Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế), Cục QLTT (Bộ Công thương), Cục Cảnh sát C15, Cục Cảnh sát C36 (Bộ Công an)… tiến hành thanh tra đột xuất về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh các sản phẩm sữa và sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu sữa trên thị trường ở các tỉnh phía Nam và phía Bắc. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng loạt các cơ sở sản xuất bị phát hiện vi phạm. Đơn cử ngày 24/9, đoàn thanh tra liên ngành đã phát hiện trong kho của Công ty CP sữa Hà Nội (Hanoimilk) 280 tấn sữa bột nguyên kem Whole Milk Powder của Công ty Longcom Enterprise Ltd (Trung Quốc) quá hạn sử dụng. Vụ mới nhất là những mẫu sản phẩm Non dairy creamer - chất nhũ sữa dùng pha chế cà phê hòa tan Top Choice của Công ty Lựa chọn đỉnh nhập nguyên liệu bị nhiễm melamine với hàm lượng là 11 ppb…

Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang cũng thừa nhận, chưa thể thống kê trên thị trường có bao nhiêu sản phẩm sữa có xuất xứ Trung Quốc, bởi con đường đi của sữa và các sản phẩm từ sữa rất khó kiểm soát. Thậm chí, sữa bột Trung Quốc được chuyển sang đóng gói ở một nước thứ ba rồi mới được nhập khẩu vào nước ta. Hiện nay, mới chỉ có 11 loại sữa của Trung Quốc được cấp phép lưu hành ở nước ta. Tuy nhiên, số lượng sữa nhập lậu vào Việt Nam thì không kiểm soát nổi. Trong mấy ngày tới, Bộ Y tế sẽ có lệnh chính thức ngừng mua bán, sử dụng các loại sữa và sản phẩm làm từ sữa có xuất xứ Trung Quốc.

Qua kiểm tra sữa có chứa chất melamine phát hiện hàng loạt các công ty, cơ sở sản xuất nhập sữa từ Trung Quốc. Hầu hết các loại sữa đều không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng nhưng vẫn được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất sữa, kẹo, bánh ngọt…mà không có một cơ quan chức năng nào kiểm tra xử lý.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Trước khi sản phẩm sữa YiLi bị thu giữ để phân tích chất lượng, ông Nguyễn Hùng Long - Phó Cục trưởng Cục ATVSTP (Bộ Y tế) vẫn khẳng định: Trong số hơn 370 loại sữa ngoại nhập được cấp giấy chứng nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm chưa có sản phẩm nào chính thức nhập khẩu từ Trung Quốc. Cho đến khi nhận được thông tin có sữa YiLi đang lưu hành trên thị trường, ông Long mới tiến hành kiểm tra lại hồ sơ công bố chất lượng của các sản phẩm sữa nhập khẩu. Cục ATVSTP vẫn chưa tìm thấy hồ sơ công bố chất lượng của sữa YiLi lưu tại đây. Sản phẩm sữa YiLi đã được cấp phép lưu hành tại Việt Nam ngày 27/3/2008. Tuy nhiên, sản phẩm YiLi khi tung ra thị trường không đạt chuẩn.

Trong khi các ngành chức năng tập trung tiến hành thanh kiểm tra cơ sở sản xuất kinh doanh sữa thì hàng ngàn sản phẩm sữa chất lượng kém đã được tung ra thị trường và đến tay người tiêu dùng. Vấn đề đặt ra ở chỗ, hàng ngàn tấn sữa kém chất lượng và không rõ nguồn gốc xuất xứ vừa bị cơ quan chức năng thu giữ tại các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh sữa có bị phát hiện không nếu không có sự việc 22 công ty sữa của Trung Quốc bị phát hiện chứa melamine?

Người tiêu dùng cũng hãy biết tự bảo vệ mình

Trong khi nhiều biện pháp để ngăn chặn các sản phẩm sữa có chứa melamine, mới đây, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam có những khuyến cáo, dấu hiệu điển hình để người dân có thể phát hiện, đưa trẻ đi chữa trị kịp thời. Trước hết, trong số hàng vạn trẻ em bị ảnh hưởng bởi sữa chứa chất melamine gây bệnh sỏi, sạn thận thì đại đa số đều là trẻ dưới 2 tuổi, độ tuổi mà bệnh sạn thận rất hiếm khi xảy ra.

Một đứa trẻ uống sữa nhiễm melamine bị sạn, sỏi thận thường có những dấu hiệu: Trẻ thường khóc nhiều, đặc biệt là khóc khi đi tiểu và kèm theo là bị buồn nôn. Những dấu hiệu tiếp theo là trẻ đi tiểu ra máu. Trẻ cũng có thể có biểu hiện thiểu niệu (tức là đi tiểu ít hơn bình thường) hoặc là vô niệu (tức là hoàn toàn không đi tiểu) kèm theo đó là các triệu chứng đau ở vùng thận nếu chẳng may người lớn chạm vào, sờ nắn vào vùng thận của bé. Ngoài ra, có những bé bị tăng huyết áp do bị sạn, sỏi thận. Thậm chí, có những trường hợp đi tiểu ra cả viên sạn.