Tuổi thọ bình quân của người VN, theo Tổng cục Thống kê, đã lên đến 73,1 tuổi và tuổi thọ khỏe mạnh trung bình đạt 58,4 tuổi. Phó tổng cục trưởng Tổng cục Dân số Dương Quốc Trọng giải thích:

- Tuổi thọ bình quân của người VN hiện là 73,1 tuổi. So với chính chúng ta và các nước có tuổi thọ bình quân tương tự chúng ta vào thập niên 1980, tuổi thọ bình quân người VN đã có bước tiến rõ rệt.

Hiện chỉ số này của VN gấp rưỡi, thậm chí cao gần gấp đôi các nước từng có tuổi thọ bình quân như VN, vì các nước đó bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch HIV/AIDS, có nơi tuổi thọ bình quân đã hạ xuống 38 tuổi!

Chỉ số tuổi thọ bình quân cao đã góp phần quan trọng giúp cải thiện vị trí của VN trong bảng xếp hạng chỉ số phát triển con người (HDI), hiện cao hơn khoảng 30 bậc so với vị trí của VN trong bảng xếp hạng GDP.

* Tuổi thọ trung bình cao nhưng tuổi thọ khỏe mạnh trung bình của VN lại chưa cao. Có lý do nào liên quan đến thể lực, lối sống... hay không?

- Tuổi thọ khỏe mạnh là 58,4, điều đó có nghĩa trung bình sau 58 tuổi, người VN dễ mắc bệnh tuổi già hơn. Tuổi thọ trung bình càng cao thì tuổi thọ sức khỏe trung bình cũng cao lên, vì đây là hai khái niệm đồng hành với nhau. Trong đó, tuổi thọ khỏe mạnh trung bình là con số ước lượng từ triển vọng sống (thường tính là 85 tuổi) và chỉ số tuổi thọ trung bình, theo công thức: tuổi thọ khỏe mạnh trung bình = triển vọng sống x tuổi thọ trung bình.

Như vậy, các nước có tuổi thọ trung bình bằng VN cũng có tuổi thọ sức khỏe trung bình tương tự VN. Nếu muốn tuổi thọ sức khỏe trung bình dài hơn, chúng ta chỉ còn cách phấn đấu để nâng cao tuổi thọ bình quân, không liên quan gì đến thể lực hay lối sống người VN.

* Trong các thống kê gần đây nhất, chỉ số thể lực, chiều cao... của thanh niên VN vào loại thấp nhất khu vực, thấp hơn cả những nước có điều kiện kinh tế kém hơn VN. Điều này phản ánh chất lượng dân số VN?

- Thực chất so với các nước xung quanh, các chỉ số về thể lực, sức bền... của người VN đều rất yếu, thể hiện như trong thể thao mà chúng ta đã biết. Hiện có tới 6,3% dân số bị khuyết tật, 1,5% bị thiểu năng trí tuệ, so với các nước đều khá cao. Đánh giá về chất lượng dân số, người ta thường xoay quanh ba vấn đề: thể chất, trí tuệ, tinh thần.

Thể chất thì như ta đã nói, về trí tuệ đại bộ phận người dân nói chung được đi học nhưng trình độ chuyên sâu là yếu, một bộ phận người dân ở vùng sâu vùng xa chưa được đáp ứng các nhu cầu giải trí, nuôi dưỡng tâm hồn, thông qua các chỉ số về số người được nghe đài, đọc báo, tiếp cận Internet... Sức khỏe như Tổ chức Y tế thế giới đã định nghĩa là khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần, chứ không chỉ là không có bệnh tật.

* Thưa ông, 3-4 năm gần đây, VN nói nhiều đến cải thiện chất lượng dân số. Hiện công việc này đã tiến hành đến đâu và kết quả ra sao?

- Những hoạt động đầu tiên là hai trung tâm tư vấn, khám sàng lọc trước sinh đã được thành lập tại Bệnh viện Phụ sản T.Ư và Bệnh viện Từ Dũ. Một số CLB tiền hôn nhân cũng đã được tổ chức ở các địa phương. Cuối năm nay, đề án tổng thể về cải thiện chất lượng dân số sẽ hoàn tất để trình Thủ tướng.

Nói đến vấn đề dân số là nói đến bốn yếu tố: qui mô dân số, cơ cấu dân số, chất lượng dân số và phân bố dân cư. Nhưng điểm cuối cùng vẫn là chất lượng dân số, làm gì cũng là để người dân được khỏe mạnh hơn, thảnh thơi hơn, vui vẻ hơn. Tuy nhiên, thời điểm trước mắt vẫn tập trung vào qui mô dân số, không để qui mô dân số tăng quá nhanh. Với mục tiêu là chậm nhất đến năm 2015 đạt mức sinh thay thế bền vững, dân số ổn định ở năm 2045-2050 với 120 triệu người.

(LAN ANH Theo TTO)