Giờ đây, khi có bệnh nhân (BN) được chỉ định mở ống nội khí quản, các bác sĩ (BS) ở Bệnh viện (BV) Quân y 103 đều sử dụng bộ dụng cụ cải tiến đơn giản, rẻ tiền, giảm nhiều biến chứng cho bệnh nhân. Điều đặc biệt là dụng cụ này được sản xuất chính trong xưởng cơ khí của BV mà người thợ cũng là một bác sĩ, PGS - TS Đỗ Tất Cường - PGĐ BV.

PGS - TS Đỗ Tất Cường chuẩn bị mở ống nội khí quản bằng dụng cụ cải tiến

Đỗ Danh Tuyên (71 tuổi, ở TP.Hà Đông) bị tai biến do xuất huyết não, rơi vào tình trạng hôn mê, suy hô hấp và tuần hoàn, phải thở máy đã hơn 20 ngày. Việc đặt ống thở lâu ngày có thể khiến ông Tuyên bị nhiễm khuẩn, nên có chỉ định mở ống nội khí quản (ONKQ). Công việc chuẩn bị chỉ trong vòng 5 phút, PGS-TS Đỗ Tất Cường trực tiếp thực hiện.

Không cần đèn mổ, mình ông thao tác nhanh chóng và chính xác. Sau 3 phút, BN Tuyên đã có thể tự thở. Vết mở trên cổ chỉ rộng 2cm, vừa đủ đặt ống, BS không phải khâu. Sau khi bệnh nhân được rút ống thở, vết mở đó sẽ tự liền lại chỉ sau 2 - 3 ngày, hầu như không để lại sẹo rúm. Những tác dụng này phần lớn là do lợi thế của bộ dụng cụ mở ONKQ cải tiến đem lại.

Mở khí quản qua da hay còn gọi là mở ONKQ là phương pháp được chỉ định khá rộng rãi, đối với những bệnh nhân đang có chấn thương vùng hô hấp trên (bỏng, tổn thương vùng hàm mặt, hầu họng, vùng cổ do vết thương, suy hô hấp do tắc nghẽn đường thở trên khí quản...). Tuy nhiên, các bộ dụng cụ mở thường được nhập ngoại, đóng gói sẵn, chỉ dùng 1 lần, với các kích cỡ lớn.

Giá thành thường 200 - 300USD, thậm chí 500USD/bộ. Phương pháp mở cổ điển phải mất 20 - 30 phút, cần ít nhất 2 người tham gia, vết mở phải khâu, dịch đờm dãi chui qua khe kẽ cũng có thể gây nhiễm khuẩn cho BN. Thậm chí có thể có các biến chứng. Mở ONKQ bằng dụng cụ nhập từ Pháp hoặc Mỹ cũng sẽ mất ít nhất 5 - 7 phút thao tác. Dao mở của Mỹ bằng sắt, không tạo đường kín qua ống bóp hơi có 3 lưỡi dao, khi thao tác có thể gây sang chấn cho bệnh nhân.

Vì thế mà kỹ thuật mở ONKQ khó có thể đưa về tuyến y tế cơ sở. Là một BS gây mê hồi sức đã 35 năm, lại công tác trong một BV quân đội, BS Cường đã nhiều năm trăn trở với ý tưởng cải tiến bộ dụng cụ mở ONKQ, để đơn giản hơn cách làm.

BS Cường đặt hàng xưởng cơ khí về một bộ dụng cụ bằng crom, chế tạo bộ kim chọc và nong khí quản có gờ xoắn theo chiều kim đồng hồ, bộ dụng cụ vừa nong vừa dẫn đường để luồn ống vào khí quản. Khi thợ đưa "thành phẩm" lên, chưa vừa ý chỗ nào, ông lại chỉnh, nhiều khi tự mình mài giũa, đánh giấy ráp, lại thấy hướng cải tiến đầu kim chọc khác tốt hơn. Cứ như thế sau 6 tháng đầu tiên, bộ dụng cụ cải tiến ban đầu ra đời, 2 tháng sau là thời điểm hoàn chỉnh.

Mới từ cuối năm 2007, đến nay đã có hơn 50 ca mở ONKQ sử dụng bộ dụng cụ cải tiến do chính BV chế tạo, chưa có ca nào biến chứng. Lỗ mở sau 1 - 2 ngày liền lại chỉ còn 3-4mm, sau vài ngày tiếp theo có thể liền sẹo, không có di chứng sâu trên cổ, bệnh nhân có thể yên tâm về mặt thẩm mỹ. Các BS trong BV khi được hướng dẫn 1 - 2 lần là đều sử dụng thành thạo. Ước tính, khi được chuyển giao công nghệ và sản xuất hàng loạt, giá thành bộ dụng cụ này chỉ vài trăm nghìn. Đặc biệt là có thể chuyển giao kỹ thuật cho y tế cơ sở, từ tuyến huyện.

Theo PGS-TS Đỗ Tất Cường, dụng cụ này không chỉ tạo thêm một phương pháp lựa chọn mới trong chỉ định mở khí quản, mà còn có thể góp phần nghiên cứu thêm bệnh sinh của rối loạn không khí và chức năng của đường thở lớn.

Theo Lao Động