Tuy nhiên, mối lo hơn cả của họ là làm sao Chính phủ cũng như các Bộ, ngành chức năng phải có giải pháp lâu dài cũng như có kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh việc lợi dụng điều chỉnh giá xăng dầu để tăng giá dây chuyền trong hàng hóa, dịch vụ một cách không hợp lý.

Đồng thuận nhưng tâm lý chưa kịp chuyển

Ngay sau khi Liên Bộ Tài chính và Công Thương công bố tăng giá xăng dầu, phóng viên TTXVN đã có mặt tại nhiều điểm đổ xăng. Tại cây xăng phố Ngô Quyền, chị Hương cư trú tại quận Long Biên (Hà Nội) cho rằng: “Không ngờ giá xăng tăng thêm tới 4.500 đồng/lít. Nhà nước bù lỗ giá xăng dầu, người dân biết. Tuy nhiên, Chính phủ cũng nên điều chỉnh mức giá thế nào cho người dân, giá tăng cao như thế này cũng lo lắm".

Tại Trạm xăng dầu số 9 (2B Trần Hưng Đạo), người dân tập trung tới mua xăng dầu tăng đột biến khiến cho nhân viên xăng bơm xăng làm không xuể.

Mặc dù giá xăng dầu đã được bán theo giá mới được hơn 1 tiếng, nhưng bảng giá niêm yết tại của hàng này vẫn ghi giá cũ là 14.500 đồng/lít xăng RON 92. Lý giải tình trạng này, nhân viên cửa hàng cho biết: Một số người dân đã nghe ngóng được thông tin tăng giá nên tập trung mua rất đông từ 10 giờ tới 11 giờ.

Cũng tại thời điểm này, tại cây xăng đường Yên Phụ, người dân xếp hàng mua xăng kéo dài tới hàng chục mét, thậm chí có người chờ nửa tiếng mà vẫn chưa đến lượt mua được cho dù thời điểm đó, giá bán xăng dầu 19.000 đồng/lít đã được áp dụng. Đây chính là yếu tố tâm lý của người dân khi vừa nghe thông tin tăng giá xăng dầu.

Trả lời phóng viên TTXVN, nhiều khách hàng cho biết: vẫn biết rằng tăng giá xăng dầu là không thể tránh khỏi bởi thị trường thế giới đã tăng cao từ lâu nay. Thời gian qua, giá dầu thô thế giới đã từng nấc tăng cao nhưng Chính phủ vẫn tiếp tục giữ vững giá xăng dầu.

Do vậy, sự tăng giá này khiến người dân cảm thấy đột ngột. Nhiều người khẳng định việc điều chỉnh giá lần này là không tránh khỏi nhưng điều họ lo ngại nhất là sự tăng giá dây chuyền trên thị trường.

Tăng giá xăng dầu: Doanh nghiệp nói gì ?

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), kế hoạch ban đầu năm 2008, EVN sản xuất với sản lượng 580 triệu kWh từ nhiệt điện dầu, 45 triệu kWh từ tua bin dầu, 85 triệu kWh từ diezel.

Do các nguồn điện mới không vào vận hành được theo kế hoạch, nên EVN đã điều chỉnh kế hoạch phát điện từ nhiệt điện dầu lên 878 triệu kWh (tăng 51% so với kế hoạch), tua bin khí dầu lên 175 triệu kWh (tăng 298%). Vì vậy, việc tăng giá xăng dầu làm tăng chi phí sản xuất điện từ các nguồn nhiên liệu trên khoảng 397 tỷ đồng.

EVN cho biết: mức tác động có thể cao hơn do sản lượng điện phát dầu từ nay đến cuối năm sẽ tăng cao nữa. Trước tình hình này, EVN đã chủ động để ra các giải pháp tiết kiệm chi phí, tăng doanh thu, tăng lợi nhuận để khắc phục một phần tác động của việc tăng giá xăng dầu như: Tính toán huy động tối ưu các loại nguồn điện có giá thành thấp như thuỷ điện, nhiệt điện than, tuốc bin khí, đuôi hơi hạn chế đến mức tối đa việc huy động các nguồn điện chạy dầu có giá thành cao; phấn đấu giảm suất tiêu hao nhiên liệu và điện tự dùng trong sản xuất điện so với kế hoạch giao.

Tiến sĩ Chu Tiến Vĩnh - Cục trưởng Cục Khai thác và Bảo vệ Nguồn lợi Thuỷ sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) - cho hay: Ngư dân sẽ gặp khó khăn hơn do chi phí nguồn nhiên liệu chiếm tới 50 - 60%/chi phí một chuyến đi.

Cục trưởng kiến nghị: Chính phủ cần nâng mức hỗ trợ xăng dầu cho ngư dân; đồng thời, khuyến cáo ngư dân cần chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp khai thác (sử dụng những loại nghề ít tiêu hao nhiên liệu); tiến hành phương thức liên kết ra khơi, thành lập tổ, đội nhằm phát huy tinh thần tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong khai thác, tiêu thụ sản phẩm...

Việc tăng giá xăng dầu cũng đang làm cho chi phí sản xuất giấy Bãi Bằng những tháng cuối năm năm đội lên 5,778 tỷ đồng, đại diện Tổng Cty Giấy Việt Nam cho biết.

Hiện nay, Tổng Cty có một nhà máy điện công suất 24 MW chạy dầu DO và FO phục vụ điện cho sản xuất giấy. Chỉ riêng lượng dầu phục vụ cho phát điện từ nay đến cuối năm đã lên tới 550 tấn dầu FO và 1.100 tấn dầu DO... Tuy nhiên, Tổng Cty Giấy khẳng định sẽ tiếp tục tiết kiệm chi phí để đảm bảo giữ nguyên giá bán giấy cho năm học mới 2008.

Theo Trưởng ban Kế hoạch và kiểm soát chi phí Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) Nguyễn Văn Biên, giá xăng dầu tăng sẽ khiến chi phí sản xuất than đội lên khoảng 350 - 400 tỷ đồng từ nay đến cuối năm, tương đương với giá thành sản xuất than tăng lên 2,3 - 2,5%.

Vì vậy, với việc tăng giá này, giá bán than đáng lẽ sẽ phải tăng thêm khoảng 14 - 15 nghìn đồng/tấn. Tuy nhiên, than là mặt hàng nằm trong nhóm do Nhà nước quản lý về giá nên việc tăng giá bán sẽ do Nhà nước quyết định.

Ông Biên cũng cho biết, bên cạnh lợi nhuận năm 2008 của TKV bị giảm khoảng 400 tỷ đồng, việc tăng giá xăng dầu sẽ khiến TKV gặp khó khăn về vốn đầu tư mở rộng thêm các mỏ mới trong khi nhu cầu về than tiếp tục tăng lên từ nay đến 2015.

Liên quan đến chi phí vận tại, Chủ xe khách chở hàng từ Quảng Ninh - Hà Nội Nguyễn Văn Lý cho hay: Trước đây, mỗi ngày xe đi từ Hà Nội - Quảng Ninh và ngược lại tiêu tốn hết 40 lít dầu, việc tăng dầu diezel lên 2.000 đồng/lít sẽ khiến cho phải chi phí thêm 80.000 đồng/ngày.

Giải pháp của Chính phủ

Ngay tại cuộc họp báo ngày 21/7 của Liên bộ Tài chính và Công thương, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng cho biết: Tình hình tăng giá xăng dầu thế giới đã được Chính phủ lường trước.

Năm 2007, Chính phủ đã có Đề án về Chiến lược an ninh năng lượng Quốc gia. Chính phủ đã chỉ đạo: Sẽ xây dựng hệ thống, các cơ sở dự trữ xăng dầu kể cả dầu thô và chế biến. Động thái này nhằm góp phần chủ động ứng phó nếu có đột biến về cung đồng thời yêu cầu doanh nghiệp đầu mối xăng dầu tăng thêm dự trữ trong lưu thông.

Với sự có mặt của khá nhiều phóng viên tại buổi họp báo, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã chia sẻ: "Tôi hiểu các đồng chí cũng quan tâm đến việc phải điều chỉnh ngân sách, chi tiêu trong gia đình mình như thế nào sao cho hợp lý khi giá xăng dầu tăng như thế này, nhất là trong bối cảnh kinh tế đất nước đang gặp khó khăn, từng gia đình đang gặp khó khăn".

Nhằm tránh hiện tượng tăng giá dây chuyền, Liên Bộ Tài chính và Công Thương đã yêu cầu các Bộ ngành, các doanh nghiệp, UBND cấp tỉnh tiếp tục thực hiện giữ ổn định giá bán điện, nước sạch, than cho 4 hộ lớn...và các loại hàng hóa dịch vụ khác thuộc thầm quyền quyết định giá của Nhà nước mà mức giá quy định vẫn còn phù hợp.

Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại bảo đảm vốn ngoại tệ đủ hạn mức và kịp thời phục vụ nhập khẩu xăng dầu theo kế hoạch. Bộ Tài chính chủ động bố trí ngân sách, bù lỗ kịp thời mặt hàng dầu theo quy định nhằm giảm áp lực về vốn và chi phí kinh doanh cho các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu.