Năm ngày, gần 40 giờ đồng hồ ngồi xe đò, đi hơn 2.000km, tôi đã băng qua con đường lịch sử số 9 Nam Lào, ngang qua miền đất hoa trắng, tháp vàng.

Vườn tượng Phật ở Xieng Khuan có tới 200 pho tượng

Những khoảnh khắc ở Vientiane, Luang Prabang, một thủ đô, một cố đô, cho tôi nhiều cảm nhận về một đất nước có nhiều biểu tượng mang tính mạnh mẽ của rừng núi: Đất nước Triệu Voi, hay đằm thắm dịu dàng, thuần khiết: Xứ sở hoa chămpa và đầy huyền ảo lộng lẫy của những tháp vàng.

Đông Trường Sơn - Tây Trường Sơn

Việt Nam Đông Trường Sơn "nắng đốt", bên kia Lào Tây Trường Sơn "mưa quây". Từ Huế nắng chang chang, tôi nhảy xe bus chất lượng cao (nói là chất lượng cao, nhưng chỉ được cái thêm máy lạnh, còn bắt khách dọc đường vô tư, khách chen đặc xe, đứng ngồi lố nhố), giá vé 360.000 đồng/người, qua Đông Hà, Quảng Trị tới cửa khẩu Lao Bảo. Thủ tục sang Lào khá nhanh gọn, chỉ cần hai con dấu "xuất", "nhập", lệ phí 5.000 đồng, cộng với 2.000 đồng lệ phí kiểm dịch y tế, là xong, thế nhưng chỉ cần bạn thiếu một con dấu "nhập" thôi là khi về sẽ bị "cò" dịch vụ visa tại cửa khẩu giúp "sửa sai" chặt đẹp từ 200.000 đồng trở lên.

Tiếp tục theo đường 9, qua Tây Trường Sơn, rẽ quốc lộ số 13 của Lào hướng thủ đô Vientiane, tôi cảm giác như đang đi qua các bản làng người Thái ở Mai Châu - Hoà Bình, đồng lúa xanh rì, hàng tre mát rượi, những ngôi nhà sàn xinh xắn bằng gỗ được dựng cầu kỳ, sơn vàng, đỏ bắt mắt. 2h sáng hôm sau, kết thúc hành trình 15 tiếng, đến "Bến số 9, Vientiane - Việt Nam". Thêm 30 phút ngồi xe tuktuk vượt 9km nữa, là đến thủ đô Vientiane.

That Luang - biểu tượng đẹp nhất của Lào

Vientiane - thành phố những tháp vàng

Người lái xe tuktuk nói tiếng Việt rất sõi, đưa tôi tới Guess House - Khamkhoun, chủ là người VN, tại đại lộ Trung tâm, tiện nghi như khách sạn 3 sao, giá phòng 196.000 kip (10.000 kip = 1USD = 20.000 đồng theo tỉ giá Ngân hàng Quốc gia Lào) - tương đương giá khách sạn HN và Huế.

Vientiane, theo tiếng Lào là Wiang Jan - Thành phố Gỗ đàn hương, phiên âm theo tiếng Pháp thành Vientiane. Ơ Vientiane, người biết tiếng VN khá nhiều. Đại lộ lớn nhất Vientiane Lane Xang - Triệu Voi, một đầu là Presidential Palace, đầu kia là Patuxay Monument - đài tưởng niệm vị anh hùng chống Pháp của Lào Anosavari, xây từ năm 1960, nhiều phù điêu bằng đá rất đẹp, bên trong vòm là những bức tranh tường chạm nổi lộng lẫy. Chỉ cần bỏ ra 3.000 kip là khách có quyền lên đỉnh ngắm toàn cảnh Vientiane.

Cách đó chưa đầy 3km là Pha That Luang - tháp Xá Lị, That Luang, biểu tượng của nước Lào, ngôi tháp đẹp nhất nước. Tháp vàng cao 45m nổi bật trên nền trời xanh. Tháp được xây lần đầu năm 1566 trên nền phế tích một ngôi đền Khmer thế kỷ XIII, theo truyền thuyết tháp có chứa 1 sợi tóc của Đức Phật Tổ. Ngày xưa 4 mặt tháp có 4 ngôi chùa, nay chỉ còn 2: Wat Luang Nua, Wat Luang Tai. Dọc hành lang để nhiều bức tượng đá, phế tích ngôi đền Khmer thế kỷ XIII, như một bảo tàng gốc. Ở đây, những người bán hàng lưu niệm phải mặc trang phục truyền thống của Lào. Tôi đã gặp một người VN bán hàng ở That Luang - chị Châu - 30 tuổi, quê Đà Nẵng, sang Lào gần 10 năm, nhờ có chồng người Lào nên được bán ở đây. Gian hàng của chị bán đồ lưu niệm đã 3 năm nay, đủ sống.

Từ That Luang trở về đại lộ Trung tâm, rẽ phải 1km là đến Wat Si Muang - ngôi chùa thiêng nhất Lào, nằm giữa 2 đường Setthathilath - Samsenthai. Chùa đặc biệt có lễ buộc chỉ cổ tay chúc phúc theo phong tục Lào, do một nhà sư ngồi làm lễ, du khách tới Vientiane đều thích ghé chùa này để được buộc chỉ cổ tay. Tôi cũng không bỏ qua lễ này, còn được tiếp chuyện với nhà sư, ông nói tiếng Anh lưu loát, giới thiệu lịch sử ngôi chùa là sự kết hợp tín ngưỡng nguyên thuỷ với Phật giáo, nên trên các vòm cửa trang trí các linh thần của người Lào, nhưng trong điện thờ Phật Tổ...

Buddha Park - Vườn Phật ở Xieng Khuan, phía đông nam, cách Vientiane 25km. Vườn được Luang Bunleua Sulilat xây năm 1958, gồm 200 bức tượng phỏng theo truyền thuyết của Phật giáo và Hindu giáo bằng beton, có một công trình hình quả bí ngô khổng lồ, với 3 tầng tượng trưng: Địa ngục, Trần gian, Thiên đường, có thể đi vào bên trong và đứng trên đỉnh ngắm toàn cảnh vườn.

Ăn uống ở Vientiane thuận tiện, các món ăn được bày ra, thích gì chỉ đó, khẩu vị gần giống món Việt, giá cả quy ra tiền VN nhỉnh hơn chút ít như 1 bát mì: 15.000 kip, 1 ly càphê đen: 4.000 kip, có đá: 5.000 kip, 1 chai bia Lào (Lào có hai loại bia chủ lực: Laos Beer và Chang Beer - khá ngon, vị đậm) từ 8.000 - 10.000 kip... Duy việc đi lại thì tốn tiền, ngồi lên xe đi chưa đầy 2km là bạn phải trả từ 30.000 - 35.000 kip; theo lái xe Lào vì xăng dầu ở đây phải nhập giá rất cao. Báo chí khá hiếm, tivi mắc cáp xem đủ kênh trên thế giới, có cả VTV3, VTV4, Internet khá xa xỉ, tại khách sạn giá truy cập: 14.000 kip/1 - 10 phút đầu, sau là 300 kip/phút nhân lên. Nhưng dân Lào lại mê điện thoại di động, cửa hàng bán điện thoại nhan nhản, giá trung bình từ 1 triệu kip trở lên, gần như ai cũng có một cái, kể cả các nhà sư chỉ để nghe nhạc chuông.

Rời Vientiane, tới bến "North: Vientian - Luang Prabang", bắt chuyến xe bus 8 giờ sáng cho quãng đường gần 400km, vượt qua nhiều con đèo cao từ 300m - 1.020m trong sương mây và mưa núi, tới Luang Prabang cố đô nằm giữa ngã ba 2 con sông Mêkông và Nậm Tha.

Luang Prabang - cố đô hoa trắng

Khác với Vientiane, Luang Prabang là thành phố di sản thế giới nên khách du lịch đến nhiều, các tiếp tân khách sạn đã chực sẵn để tiếp thị nơi nghỉ. Tôi nghỉ ở villa Shayada, ngay trung tâm, gần chợ, gần với "Phố Tây" - Luang Prabang và gần với những di tích của cố đô Hoàng gia Lào. Luang Prabang xinh xắn nằm lọt giữa lưu vực sông Mêkông và những dãy núi trùng điệp, đặc biệt đường phố trắng màu hoa chămpa - hoa đại ở VN, thơm thoang thoảng dịu nhẹ, thanh khiết.

Những gì còn lại cho dù đã bị thời gian phủ lên lớp bụi mờ, song vẫn không che được và mất đi sự lộng lẫy tuyệt đẹp. Một Hoàng cung bây giờ là Bảo tàng Quốc gia với hàng ngàn hiện vật biểu trưng cho Hoàng triều và nền văn hoá truyền thống rực rỡ của Lào. Cả một hệ thống những ngôi chùa nổi tiếng như Wat Phousi, Wat Visoun, Wat Xieng Thoong, Wat Aharn, Wat Maha That, Wat Hoxiang, Wat Mai, Wat Xieng Mouane, Wat Nong, Wat Saen, Wat Sop, Wat Manorom... là niềm kiêu hãnh và tự hào của Luang Prabang.

Wat Phousi trên đỉnh núi Phousi, 329 bậc đá len lỏi trong rừng chămpa cổ thụ hàng ngàn tuổi, thơm ngát, xen lẫn tiếng chim hót véo von, chùa Trình lưng núi có những bức bích hoạ tuyệt đẹp từ 1860 năm trước Công nguyên. Đứng trên đỉnh, một bên tượng Phật hư ảo trong ngát hương hoa, một bên là toàn cảnh cố đô với những kiến trúc xưa - nay AÁ - Âu chen lẫn dọc hai bờ Mêkông cho nhiều cảm xúc. Wat Xieng Thoong - Thành Phố Vàng, ngôi chùa đẹp nhất của Lào, với những hoạ tiết, phù điêu trang trí bằng thuỷ tinh, đá, mạ vàng, bạc... trên các mặt tường, cánh cửa... làm sững sờ du khách bởi sự tinh xảo tuyệt mỹ, tinh tế tuyệt vời của nghệ nhân Lào... 20.000 kip cho một di tích, hãy chuẩn bị ví tiền để có thể đi đủ, vì bỏ sót cái nào cũng tiếc.

Luang Prabang có nhiều khách du lịch đủ quốc tịch, dịch vụ phong phú hơn ở Vientiane. Có hẳn một phố Tây, nhiều nhà hàng Italia, Pháp, Ấn Độ, Trung Quốc..., một quán phở Hà Nội, chủ là anh Lành lập nghiệp 10 năm nay ở Luang Prabang, đối diện chợ Dala Market lớn nhất cố đô. Tiệm giặt với giá 10.000 kip/1kg, thuê xe đạp 20.000 kip/ ngày. Internet khá rẻ:100 kip/1 phút. Điện thoại bàn 4.000 kip/1 phút, Mobil: 5.000 kip/1 phút, gọi nội địa 1.000 kip/1 phút. Có nhiều quầy đổi đủ các loại tiền hoạt động 24/24 giờ, theo tỉ giá của Ngân hàng Quốc gia Lào.

Có một điều giống nhau cả ở Vientiane và Luang Prabang, người Lào gần như rất ít ăn nhậu ngoài phố, tiệm quán. Phần lớn thấy họ mua mang về nhà, từ một ly nước sinh tố đến lon bia, cả mấy xiên thịt nướng đến phở cũng được bỏ vào túi nylon mang về. Ra phố chỉ thấy khách du lịch ngồi quán, cảnh ăn nhậu la hét om sòm không hề thấy. Các nhà sư đi ngoài đường rất tự nhiên, vào sáng sớm, họ xếp hàng đi khất thực, qua mỗi nhà, chủ bỏ vào bình bát mỗi người một nắm xôi, không ai nói gì với nhau, như một tục lệ của xứ Phật.

Tạm biệt Luang Prabang, trở về Vientiane để rồi lại ngược đường Tây Trường Sơn - Đông Trường Sơn, về tới Huế, tôi đã hoàn thành chuyến viễn du qua 2.000km đường bộ, cảm nhận nhiều khoảnh khắc đẹp trên đất nước Lào hoa trắng, tháp vàng.

Theo Lao Động