 |
|
|
Thiên nhiên kỳ thú qua ảnh |
|
|
|
|
| Bàn về bản sắc kiến trúc Hà Nội |
|
thứ hai, 22/09/2008, 09:00 (GMT + 7)
|
|
|
Kiến trúc là biểu hiện của văn hóa nên đồng thời mang hai giá trị vật thể và phi vật thể. Chúng ta không thể không tính đến những khó khăn khi nói đến tiêu chí xác định bản sắc trong kiến trúc Hà Nội.
 |
|
Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, một trong những công trình kiến trúc đẹp ở Hà Nội hiện nay | Là một đô thị tiêu biểu, bao gồm đầy đủ các yếu tố, đặc điểm cấu trúc của đô thị truyền thống Việt Nam, kiến trúc Hà Nội ngày nay thể hiện sự giằng co giữa cái cũ, truyền thống và cái mới, quốc tế hóa. Làm sao để bản sắc kiến trúc Hà Nội hòa nhập trong xu thế toàn cầu hóa, hiện đại mà không hòa tan ?
Vì vậy, việc xác định bản sắc trong định hướng phát triển kiến trúc thủ đô Hà Nội là một nhu cầu bức thiết và vô cùng quan trọng. PGS.Trần Hùng, Phó viện trưởng Viện Kiến trúc Hội kiến trúc sư Việt Nam chia sẻ.
Kiến trúc là biểu hiện của văn hóa nên đồng thời mang hai giá trị vật thể và phi vật thể. Chúng ta không thể không tính đến những khó khăn khi nói đến tiêu chí xác định bản sắc trong kiến trúc Hà Nội. Song không nên phức tạp hóa, trừu tượng hóa các biểu hiện của bản sắc trong kiến trúc. Các tiêu chí bản sắc kiến trúc Hà Nội được thể hiện trên nhiều yếu tố: thời gian, không gian, điều kiện tự nhiên, văn hóa, xã hội, kinh tế, kỹ thuật. Nhưng tựu chung có 3 nhóm cơ sở chính để xác định tiêu chí bản sắc trong kiến trúc Hà Nội: Một là vốn kiến trúc của Hà Nội hay nói cách khác là di sản kiến trúc bao gồm các công trình kiến trúc cổ, các khu phố đặc trưng...; hai là các văn bản quan trọng liên quan trực tiếp tới vấn đề bản sắc kiến trúc Hà Nội như Pháp lệnh Thủ đô, các văn bản về vấn đề văn hóa, nghệ thuật..; ba là các vấn đề ít biến động của Hà Nội như điều kiện tự nhiên (sông, hồ, cây xanh...), văn hóa (phong tục tập quán, giao tiếp, ứng xử, nhận thức...).
Một công trình kiến trúc cổ có đầy đủ các đặc trưng bản sắc thực đáng trân trọng nhưng không có nghĩa nó sẽ có chất lượng sử dụng tốt trong thời đại công nghiệp hóa. Ngược lại, một công trình kiến trúc hiện đại với không gian hợp lý, linh hoạt được xây dựng với công nghệ hiện đại, trang thiết bị tối ưu, đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng của con người, có tác dụng giáo dục thẩm mỹ tích cực, hài hòa với thiên nhiên, gần gũi với con người Hà Nội hiện đại, vẫn có thể coi là có bản sắc.
Quỹ di sản kiến trúc đô thị Hà Nội bao gồm kiến trúc làng truyền thống, kiến trúc xây dựng thời kỳ phong kiến, kiến trúc khu vực phố cổ, kiến trúc khu xây dựng thời Pháp thuộc, thời kinh tế tập trung, thời kinh tế thị trường, kiến trúc cảnh quan, các không gian trống. Nhà ống phố cổ đã tạo nên một phong cách kiến trúc độc đáo về nhà ở tại Hà Nội. Nhà ở biệt thự Pháp với đa dạng kiến trúc Âu - Á. Nhà ở do dân tự xây tạo dấu ấn bởi chính sự lộn xộn, thiếu ngăn nắp. Nhà chung cư nhiều tầng xây dựng giai đoạn 1960-1985. Nhà chung cư cao tầng, các khu đô thị mới góp phần cải thiện hình ảnh đô thị Hà Nội theo hướng hiện đại. Một đặc tính hiếm có của kiến trúc đô thị Hà Nội là làng trong đô thị, làng bao quanh đô thị với các hình thái, kiến trúc không gian đặc trưng của làng truyền thống. Các công trình tôn giáo, tín ngưỡng tập trung với mật độ dày đặc ngay trong lòng đô thị, đa dạng về quy mô, loại hình, kiến trúc đặc sắc thể hiện nét văn hóa, tính trung tâm của Thăng Long-Hà Nội.
Nhiều người cho rằng nhà ống chia lô là đặc trưng riêng của Hà Nội và được nhân rộng ra nhiều đô thị ở Việt Nam.
Tôi cho rằng lô phố-lô nhà chính là bắt nguồn từ lô ruộng - lô đất. Tại sao người Hà Nội (không chỉ người Hà Nội mà cả các thành phố khác ở Việt Nam) đều thích nhà chia lô? phải chăng vì chữ “lô” đã tồn tại và gắn bó với con người Việt Nam và nền văn minh nông nghiệp Việt Nam từ ngàn năm trong lịch sử. Khởi đầu là lô ruộng với các bờ vùng - bờ thửa, chỗ nào đất tốt thì làm ruộng, đất khó thì làm bờ. Ruộng được phân chia với bờ là ranh giới để giao cho các cá nhân trong cộng đồng canh tác và khai thác sản xuất. Từ môi trường sản xuất sang môi trường ở, lô ruộng chuyển thành lô đất rất nhanh, và nó là cơ sở để tạo thành lô phố. Các lô phố của Hà Nội được tạo bởi các lô nhà hẹp mà mặt đứng kiến trúc tập trung phía ngoài chỗ giáp đường cái, còn phần thấp tầng và khu phụ vệ sinh lại tập trung ở cuối nhà, chính là phần lõi của lô phố.
Từ đường tới phố-từ phố tới ngõ- từ ngõ tới ngách. Đó là đặc trưng hình thái của mạng lưới đường sá Hà Nội, là mạch máu giao thông đi tới các căn hộ nằm sâu trong cấu trúc dạng nhà lô phố. Cấu trúc này xuất phát từ mô hình làng xã truyền thống Việt Nam. Các dạng nhà ở được xây dựng kế tiếp nhau theo thời gian và không gian ở Hà Nội thể hiện quan niệm, văn hóa, lối sống, khả năng kinh tế và trình độ kỹ thuật của con người trong xã hội./.
HNM
|
|
|
|
|
|
|