|
Tên xa xưa là Phúc Lộc, còn tên Phúc Thọ có từ năm 1822 thuộc trấn Sơn Tây rồi thuộc tỉnh Sơn Tây, Hà Tây và Hà Sơn Bình. Năm 1978, Phúc Thọ đã thuộc thành phố Hà Nội nhưng đến tháng 7-1991 trở lại tỉnh Hà Tây và nay lại trở về với Hà Nội. Huyện lỵ là thị trấn Phúc Thọ (nhân dân quen gọi là phố Gạch) và 22 xã.
Là một huyện nông nghiệp, người dân Phúc Thọ chủ yếu trồng lúa, đậu tương, dâu tằm, chăn nuôi lợn, tằm. Huyện có đập Đáy, kênh Cấm Đình - Hiệp Thuận dẫn nước từ sông Hồng vào sông Đáy, sẽ là điểm du lịch hấp dẫn vì có cảnh quan đẹp.
Cửa Hát Môn là một địa danh lịch sử, nơi hai bà Trưng Trắc và Trưng Nhị nhảy xuống sông tuẫn tiết khi thất thế trước quân Đông Hán do Mã Viện chỉ huy. Tại đây có ngôi đền thờ hai vị nữ anh hùng. Khách đến thăm đền thấy trước ngọ môn có một quán nhỏ, đó là quán Tiền thờ Tiên nương - người giúp Hai Bà lưu lại tiếng thơm muôn đời. Vào cổng, xuống dốc đá, qua tam quan, tới sân Rồng là vào đền chính. Bước vào nhà đại bái, thấy sự nguy nga, đồ sộ như một cung điện. Những nét đục chạm trên gỗ thật khéo léo, tinh xảo. Tại nhà tiền tế có một bức hoành phi khắc bốn chữHán: "Lạc Hùng chính thống" có ý biểu dương sự nghiệp của Hai Bà Trưng nối tiếp nền chính thống của các vua Hùng trước đó. Vào tới nhà trung từ, nơi linh thiêng có tượng Hai Bà ngồi trên hai cỗ long ngai, tay ngai chạm đôi rồng chầu, bệ ngai trổ lộng, đường diềm hoa chanh, lá đề, cùng một hổ phù rất tinh tế. Tượng Hai Bà được tạc bằng gỗ quý, tư thế ngồi thiết triều, đầu đội mũ trụ, mặc áo hoàng bào, hai tay đặt trên đùi, mắt nhìn thẳng, hiền từ, nét mặt uy nghiêm. Hai bộ kiệu bát cống khá to, sơn thiếp mang đậm phong cách chạm trổ của nghệ thuật điêu khắc gỗxứĐoài thế kỷ XVII. Ngoài hiên nhà tiền tế, có đôi sấu đá đứng chầu, mặt sấu tươi vui, miệng cười, tư thế nhún mình như muốn bay lên phía trước.
Đền Hát Môn đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử-văn hóa từ năm 1964. Cùng với đền Đồng Nhân ở quận Hai Bà Trưng, đền Hạ Lôi ở huyện Mê Linh, đền Hát Môn là nơi tưởng nhớ Hai Bà Trưng lãnh đạo nhân dân ta khởi nghĩa lật đổ ách thống trị của nhà Đông Hán, giành lại độc lập trong những năm đầu Công nguyên (40-43).
Thu Hoa
|