Nói đến Bắc Ninh không thể không nói đến làng Kim Đôi. Ở đấy dòng họ Nguyễn khá nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam.

Dòng họ Nguyễn làng Kim Đôi, xã Kim Chân, thị xã Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh đã từng có tới 25 vị tiến sỹ, đặc biệt gia đình cụ Nguyễn Sỹ Duyên được mệnh danh là một gia đình khoa bảng tiêu biểu vào bậc nhất của lịch sử phong kiến nước Việt Nam trong 7 đời liên tiếp có 18 người đỗ tiến sỹ và giữ các chức vụ quan trọng trong triều nhà Lê...

Bia ghi danh các vị tiễn sỹ làng Kim Đôi

Đất thiêng sinh những danh tài

Cụ Nguyễn Sỹ Tần, hậu duệ đời thứ 17 của cụ Nguyễn Sỹ Duyên bồi hồi kể cho chúng tôi nghe: Cụ tổ họ Nguyễn tên là Nguyễn Lung (sinh năm 1392) vốn là cháu của cụ Sư Húc, người giữ chức Cận thị Thự phụng ngự Thượng chính tỉnh (người gần Vua Trần nhất, chuyên giữ tất cả các giấy tờ cho Vua và được coi như người trong Hoàng tộc). Giặc Minh xâm chiếm đất nước ta, cụ Nguyễn Lung phải cùng với cha là cụ Sư Kỳ ở ẩn tại ở Kim Thành - Hải Dương. Cụ Sư Kỳ mất, cụ Nguyễn Lung trở về quê là làng Kim Đôi sinh sống và lập gia đình. Cụ sinh được 2 người con thì vợ mất. Một lần, cụ Nguyễn Lung đi chăn trâu thì gặp ông thầy địa lý là người Tàu đang trên đường đi tìm nhân tài. ông thầy Tàu phát hiện đất cụ Nguyễn Lung đang sinh sống có địa thế "dương trạch" của "kế thế công khanh" (kế tiếp nhiều đời làm quan tước công khanh) và khuyên cụ nên mang mộ cha mẹ về chôn tại đây và đặt mộ theo hướng nhìn chính giữa vào khe núi Đáp Cầu, nơi có khe suối chảy qua. Làm như vậy nhà ắt có phúc lớn! Cụ Nguyễn Lung làm theo và cũng từ đó cụ chuyển sang làm nghề thuốc. Trong lúc hành nghề, cụ Lung đi xuống Hải Dương và đã gặp cụ bà Hoàng Thị Hay con của cụ Hoàng Phụng Thế cũng là một đại tướng quân nhà Trần. Điều kỳ lạ hơn, mảnh đất cụ Hoàng Thị Hay đang ở bấy lâu cũng là mảnh đất có "kế thế công khanh". Từ đó, cụ Lung liền đưa cụ Hay cùng về sinh sống tại làng Kim Đôi. Anh em cụ Nguyễn Sỹ Duyên chính là con của cụ Nguyễn Lung và cũng là đời thứ nhất bắt đầu làm rạng danh dòng họ Nguyễn. Trải qua gần 350 năm, con cháu họ Nguyễn đã liên tiếp đỗ đạt và giữ nhiều chức quan to trong các triều đình.

Hiện nay, tại khu nhà thờ tổ vẫn còn lưu giữ nhiều bức hoành phi, câu đối trong đó phải kể đến bức hoành phi ghi lời vàng ngọc Vua Lê Thánh Tông đã ban tặng, khen ngợi con cháu họ Nguyễn: "Kim Đôi gia, chu tử mãn triều" có nghĩa là đầy triều là người trong gia đình họ Nguyễn ở Kim Đôi.

Khi chúng tôi đến làng Kim Đôi, các cụ cao tuổi trong làng đều tự hào cho biết: Từ đời cụ Tổ họ sinh cơ lập nghiệp trên đất Kim Đôi cho đến các đời con cháu sau này đều là những bậc quan thanh liêm, văn võ song toàn và có lòng yêu nước sâu sắc. Từ cổ chí kim, con cháu trong dòng tộc làm quan triều nào thì tuyệt đối trung thành với triều ấy. Đối với việc nước họ là các bậc "trung thần", đối với gia tộc thì anh em chú cháu luôn dạy dỗ, giúp đỡ nhau giữ vững đức độ để trở thành các bậc quan tốt.

Nhà thờ tổ dòng họ Nguyễn

Tiếp nối truyền thống cha ông

Ông Nguyễn Văn Hiển - Bí thư Chi bộ xã Kim Chân cũng là hậu duệ đời thứ 20 của dòng họ Nguyễn cho biết: "Năm 1988 nhà thờ tổ họ Nguyễn đã được nhà nước trao tặng Bằng Di tích lịch sử. Làng Kim Đôi có 25 tiến sỹ thì 18 vị tiến sỹ là người họ Nguyễn. Nối tiếp truyền thống hiếu học của cha ông, năm nào cũng thế, cứ vào ngày 3 Tết chúng tôi lại tổ chức trao giải khuyến học dành cho các cháu học sinh thi đỗ đại học hoặc đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi từ cấp huyện trở lên. Năm 2007, làng Kim Đôi đã có 6 cháu họ Nguyễn thi đỗ vào các trường Đại học và hơn 20 cháu đạt loại giỏi trong các kỳ thi từ cấp huyện, có cháu còn đạt giải cấp quốc gia".

Tính đến nay, con cháu dòng họ Nguyễn đã duy trì đến đời thứ 22 cùng thế hệ với ông Hiển là ông Nguyễn Văn Bảo - Trưởng ban đại diện dòng họ Nguyễn cũng rất tự hào khi nói đến dòng họ: "Truyền thống học vấn vẫn được con cháu thừa hưởng và tiếp nối đến tận bây giờ. Nếu đến làng Kim Đôi tìm hiểu thì những gia đình có 3- 4 người con cùng thi đỗ vào trường đại học không phải là hiếm, như gia đình ông Nguyễn Văn Diễn có 5 người con thi đỗ đại học, ông Nguyễn Sỹ Đành, ông Nguyễn Văn Quý đều có 3 người con vào đại học... Còn những gia đình có hai con vào đại học thì nhiều vô kể. Đó là niềm tự hào của chúng tôi.

Cụ Nguyễn Sỹ Tần năm nay đã gần 90 tuổi nhưng cụ vẫn còn minh mẫn, nhớ như in và khắc ghi những lời vàng ngọc của bậc trên đã từng dạy. Vì thế đến bây giờ cụ vẫn bảo: "Học giỏi làm cao nhưng phải biết sống phúc hậu, hiếu thuận, nhân đức". Cụ Tần cũng thường dạy con cháu trong nhà: “Muốn con cháu học tốt thì trước hết cha mẹ phải quan tâm đến con cái và nên dạy chúng theo phương pháp của tổ tiên. Mỗi lúc nghe lời thầy dạy thì phải tập trung, rồi học bằng mắt, tai, đầu. Khi đọc sách cũng vậy phải biết vận dụng cả ba bộ phận trên để tư duy. Có như vậy học mới nhanh và kiến thức mới sâu và nhớ được lâu...". Xuân Mậu Tý vừa qua, cụ Tần tiếp tục vinh dự là người trao các phần thưởng cho các cháu học sinh. Lần nào cụ cũng nắm tay từng cháu và không quên dặn dò "cố gắng học giỏi hơn nữa để xứng danh con cháu họ Nguyễn làng Kim Đôi".

Theo ĐS&PL