Theo dự báo, từ nay đến cuối năm 2008 và quý I/2009, nhiều khả năng giá cá tra sẽ tăng đến 19.000đ/kg, thậm chí cao hơn nữa.

Giá thu mua cá tra ở ĐBSCL đang tăng đột biến. Chỉ trong 2 ngày, cái giá ổn định trong thời gian dài là 14.000/kg đã tăng lên 16.500-17.000/kg. Tuy nhiên, đợt tăng giá lần này đã khiến cho cả ngư dân và DN não lòng.

Theo dự báo, từ nay đến cuối năm 2008 và quý I/2009, nhiều khả năng giá cá tra sẽ tăng đến 19.000đ/kg, thậm chí cao hơn nữa.

Hết cá, người dân khổ

Ngay khi nhận được tin: Cá tra tăng giá, chúng tôi đã nhanh chóng quay trở lại An Giang, Đồng Tháp "vương quốc" cá tra của cả nước với hy vọng chia sẻ niềm vui với những "nhân vật" của Báo Lao Động trong suốt những ngày đầy nước mắt của sự kiện "cá tra sụt giá dưới giá thành".

Song, trái với những gì mong đợi, ông Nguyễn Thiện Pháp, xã Hòa Lạc (Phú Tân-An Giang) đã đáp lại sự phấn khởi của chúng tôi bằng câu nói lạnh lùng: "Tăng giá, nhưng hết cá thì cũng như không". Đó cũng là tâm trạng phổ biến của những người nuôi cá tra vùng ĐBSCL.

Tháng 8, theo lệ thường, ĐBSCL đang vào mùa thu hoạch cá tra phục vụ nhu cầu tăng vọt của người tiêu dùng sau thời gian nghỉ hè, và nhất là chuẩn bị cho thị trường lớn trên phạm vi thế giới: Noen và Tết tây, thế nhưng giờ đây về vùng chuyên nuôi cá tra ở Châu Phú, Phú Tân... (An Giang), Lai Vung, Thanh Bình... (Đồng Tháp) mà tôi cứ ngỡ như đang nhầm địa chỉ bởi nhiều, rất nhiều ao nuôi cá trong tình trạng tạm nghỉ-chưa có thời hạn hoạt động trở lại.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phan Văn Danh, Chủ tịch Hiệp hội thủy sản An Giang (AFA) cho biết: Hiện toàn vùng chỉ còn khoảng 10% sản lượng cá của cả năm 2008". Điều này có nghĩa là sẽ có rất ít người nuôi cá tra được hưởng giá tăng này.

Tuy nhiên, theo ông Lê Chí Bình - Phó Chủ tịch AFA, với mức giá này, cao nhất cũng chỉ có khoảng phân nửa (trong số 10%) người nuôi có khả năng hoà vốn. Bởi theo tính toán, giá thành cá hiện đã lên đến 18.000đ/kg. Nói cách khác là ngay cả khi DN nâng giá mua lên 17.000đ/kg, ngư dân vẫn chưa thoát khỏi vòng lẩn quẩn của sự thua lỗ.

Vì vậy, cú tăng giá này tuy có phần "đột biến", nhưng trên thực tế nó chưa đủ sức để mang lại tác động tích cực đến quá trình hồi phục để người nuôi đủ sức trở lại "đường đua" của hành trình nuôi cá tra.

Doanh nghiệp điêu đứng

Theo nhận định của Sở Công thương An Giang, mặt hàng cá tra đang khởi sắc ở Nga, Ukraina, Đông Âu... Thế nhưng, chính sự khởi sắc này đã khiến nhiều DN lo "thất sắc" trước cơn bão khó khăn nguồn nguyên liệu đang ập tới. Trong khi đó, việc tái đầu tư sau thời gian "đóng băng" đến nay vẫn chưa có dấu hiệu khởi động mạnh trở lại, với khoảng 70% người nuôi cá tra không tái đầu tư.

Theo số liệu của Sở NNPTNT Đồng Tháp, diện tích nuôi mới cá đã giảm trên 350ha, tương đương 105 nghìn tấn cá nguyên liệu. Còn ở An Giang, ông Phan Văn Danh nhấn mạnh: Do chi phí nuôi cá tra rất cao, bình quân, 1ha mặt nước cần đến 4-5 tỉ đồng. Vì vậy 100% ngư dân đều vay vốn, trong khi đó, số người do bị lỗ nặng không dám tiếp tục trở lại ngay với nghề. Số khác do bị ảnh hưởng từ chính sách thắt chặt tiền tệ nên khó tiếp cận được vốn ngân hàng. Vì vậy, khả năng xảy ra thiếu cá nguyên liệu là rất lớn.

DN sẽ "chết đứng" nếu không thay đổi phương thức ứng xử với người nuôi, ông Danh nhấn mạnh: Mấy ngày qua, trên kênh truyền thông, một số DN đã tự "trấn an" bằng việc hô hào sẽ tự tạo nguồn nguyên liệu, thậm chí có DN còn "răn đe" người nuôi bằng hợp đồng tiêu thụ.

Theo ông Danh, quan điểm này như một cách gạt người nuôi ra khỏi cuộc chơi. Bởi cho đến nay, chưa có DN hay cơ quan chức năng nào đưa ra được dự báo về thị trường để xác định quy mô nuôi ngay từ đầu vụ mà hầu hết chỉ "lên tiếng" khi chuyện đã rồi nên chỉ làm tình hình thêm xấu hơn là cải thiện nó. "Nếu không đổi mới phương thức hợp tác, thì DN xuất khẩu cá tra sẽ khó thoát khỏi cái "chết", ông Danh nhấn mạnh.

Sự kiện thiếu cá nguyên liệu hiện nay là lời "giãi bày" tâm phục, khẩu phục cho tất cả những ai từng đổ trút nguyên nhân giá cá sụt giảm là do nông dân nuôi tự phát, cung vượt cầu thời gian qua. Đây là điều mà nhiều Hiệp hội thủy sản vùng ĐBSCL đã đấu tranh rất quyết liệt nhưng không hiểu sao cả DN và Vasep lại không chấp nhận sự thật này.

Bởi theo số liệu thống kê từ hội viên cho thấy sản lượng cá năm 2008 chỉ tăng 15-20% so năm 2007, nghĩa là vừa nhịp với tốc độ tăng trưởng của thị trường. Vì vậy chỉ cần trong thời gian ngắn người dân bán cá chạy... lỗ, là DN rơi vào tình trạng thiếu cá nguyên liệu vào thời điểm thu hoạch rộ nhất trong năm. (Phan Văn Danh - Chủ tịch Hiệp hội Thuỷ sản An Giang)

Theo LĐ