Hàng nghìn hộ dân ở Hà Nội hân hoan vì một khoản lợi bỗng... "từ trên trời rơi xuống". Nhưng cũng không ít người ngậm ngùi cay đắng vì đã "trót" nhận tiền đền bù theo giá đất nông nghiệp cho những dự án "đắp chiếu".

Đất nông nghiệp nào sẽ thành đất ở?

Bắt đầu từ ngày 24/7, Quyết định số 46/2008 của UBND TP Hà Nội về việc chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp xen kẽ thành đất ở đã có hiệu lực.

Theo tinh thần Quyết định này thì: “Đất vườn, ao trong cùng thửa đất ở trong khu dân cư nhưng chưa được công nhận là đất ở” là đất nằm trong phạm vi khu dân cư đã được xác định ranh giới theo quy hoạch, được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt (trường hợp khu dân cư chưa có quy hoạch được phê duyệt thì xác định theo ranh giới hiện trạng của thửa đất có nhà ở ngoài cùng của khu dân cư) và là phần diện tích được xác định là đất vườn, ao khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cùng với quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của UBND TP.

Cán bộ xã phường vẫn chưa biết ! Quyết định số 46/2008 QĐ-UB được ký duyệt ngày 14/7 và có hiệu lực sau 10 ngày, kể từ ngày ký. Tuy nhiên, đến ngày 24/7 khi quyết định đã chính thức có hiệu lực, nhưng thông tin chúng tôi nhận được từ anh Bùi Đức Lan, phụ trách địa chính xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm và một cán bộ là Phó chủ tịch UBND phường Mai Dịch, thì đến thời điểm này họ vẫn chưa biết thông tin gì về quyết định này. Cán bộ xã phường còn thế, nói gì đến người dân?!

Về khái niệm “đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư” được hiểu là đất nằm trong phạm vi khu dân cư đã được xác định ranh giới theo quy hoạch hoặc được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt (trường hợp khu dân cư chưa có quy hoạch được phê duyệt thì xác định theo ranh giới hiện trạng của thửa đất có nhà ở ngoài cùng của khu dân cư) và là đất được xác định là đất nông nghiệp khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cùng với quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của UBND TP.

Sau khi được chuyển mục đích sử dụng đất, thời hạn sử dụng đối với diện tích chuyển sang đất ở là lâu dài, với diện tích chuyển sang đất cơ sở sản xuất, kinh doanh tối đa không quá 50 năm. Khi hết hạn, hộ gia đình, cá nhân nếu có nhu cầu sử dụng tiếp, có thể được Nhà nước xem xét gia hạn.

Nhiều hộ dân tiếc rẻ

Khá nhiều hộ dân khác ở các khu dân cư có đất nông nghiệp xen kẽ mà phóng viên GĐ&XH đến khảo sát đã tỏ vẻ bùi ngùi. Họ tiếc nuối vì phần đất đó cách đây không lâu đã nhận đền bù theo giá đất nông nghiệp cho những dự án treo “lơ lửng”, nhiều năm liền không thi công.

Ông Mai Trung Sơn, xóm 8 thôn Thị Cấm, xã Xuân Phương, Từ Liêm, cho rằng: “Quyết định đến muộn quá. Phần lớn người dân trong khu vực này có đất ruộng liền kề đã nhận tiền đền bù theo giá đất nông nghiệp từ lâu rồi”.

Cùng tâm trạng trên, ông Trần Văn Lực, tổ 19, Tập thể xây lắp đường dây và trạm ở xã Xuân Phương cũng xuýt xoa: “Nếu thật sự muốn tốt cho dân thì quyết định này phải xuất hiện trước khi Hà Nội mở rộng được thông qua, chứ không phải bây giờ. Vì đến thời điểm này, đất nông nghiệp đã nằm trong diện quy hoạch. Thậm chí những khoảnh ruộng xen lẫn trong khu dân cư cũng đã thoả thuận với chủ đầu tư theo giá đất nông nghiệp”. Rất nhiều người tiếc rẻ vì một món lợi khổng lồ vừa tuột khỏi tầm tay.

Tuy nhiên, nhiều người khác thì lại “mở cờ trong bụng”. Bà Nguyễn Thị Lan, thôn Pháp Vân, xã Hoàng Liệt, huyện Thanh Trì, cười tươi rói khi đón nhận thông tin từ quyết định này, vì ruộng rau muống liền kề của bà không lâu nữa sẽ hoá “vàng”.

Bà Lan cho biết: “Gia đình tôi là một trong số ít nhà vẫn tuân thủ sử dụng đúng mục đích cho đất nông nghiệp liền thửa. Vì phần lớn những gia đình có đất nông nghiệp liền thửa đều tự chia cho các con xây nhà ở hoặc xây nhà cho thuê với lợi nhuận lớn hơn rất nhiều. Từ lâu tôi không còn muốn trồng rau ngay cạnh nhà nữa. Vì hàng xóm kêu ca là ô nhiễm môi trường mỗi khi phải bón lót cho rau”.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Hồng Khanh: Chỉ áp dụng với đất Hà Nội cũ + Là người ký quyết định này, xin ông cho biết mục đích chính của nó là gì? Mục đích của việc ra đời quyết định này là để giải quyết quản lý nhà nước về đất đai, mang lại giá trị thực cho những mảnh đất bị vô hiệu hoá. Trước đây, việc giao đất cho các hộ gia đình theo nghị định 64/CP về giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Nhưng hiện nay khi đô thị hoá diễn ra mạnh mẽ, những khu đất này không còn thuộc xã, huyện nữa mà thuộc phường, quận. Bản thân chúng không được sử dụng đúng mục đích, hệ thống thuỷ lợi cũng không được đầu tư. + Có ý kiến cho rằng việc thực hiện quyết định này dễ nảy sinh tiêu cực, đặc biệt là đối tượng thực thi lại chính là cán bộ ở cấp xã, phường? Không chỉ riêng việc thực thi quyết định này mà tất cả công việc đều có thể nảy sinh tiêu cực nếu cán bộ tồi và kém. Tuy nhiên cách hạn chế tiêu cực ở đây là người dân nên tìm hiểu kỹ quyết định. Cứ làm đúng luật, tiêu cực sẽ không xảy ra vì trong quyết định có ghi rõ: Thời gian giải quyết của UBND phường, xã, thị trấn không quá 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu thửa đất không đủ điều kiện chuyển đổi, người xin chuyển mục đích sử dụng đất sẽ được trả lời bằng văn bản (có lý do rõ ràng). + Xin ông cho biết phạm vi áp dụng của quyết định số 46/2008 QĐ - UB và hiệu lực của nó sẽ kéo dài đến khi nào? Đến thời điểm hiện nay, quyết định này chỉ có phạm vi điều chỉnh đối với đất thuộc UBND TP Hà Nội cũ. Sau ngày 1/8, khi có Ủy ban mới sẽ có sự hợp nhất giữa các văn bản, quyết định. Và hiệu lực của quyết định này sẽ kéo dài đến khi nào hết đất vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà ở trong khu dân cư nhưng không được công nhận là đất ở và đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư không thuộc đất công.