Theo Bộ Công Thương, trong năm 2009 cả nước vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu điện gay gắt. Và như vậy, chuyện tăng giá điện như đề xuất vừa qua của tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là khó tránh khỏi.

Thiếu và sẽ còn thiếu

Năm 2008, dự kiến sản lượng điện mà EVN sản xuất và mua ngoài để cung cấp cho cả nước đạt 76,03 tỉ kWh - trong đó có 67,29 tỉ kWh là điện thương phẩm. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu thụ vẫn cao hơn nguồn cung, bằng chứng là tình trạng cúp điện diễn ra thường xuyên trong thời gian vừa qua

Tại Hội nghị ngành công thương của năm thành phố vừa tổ chức ở Cần Thơ, đại diện Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng cho rằng tình trạng thiếu điện nghiêm trọng từ tháng 6 đến tháng 8 đã làm chậm tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp địa phương. Thậm chí, một số dự án có quy mô lớn định sẽ hoàn thành trong năm 2008 nhưng rốt cuộc phải “khất hẹn” chỉ vì gặp khó khăn về nguồn điện cung cấp như dự án cấp nước thành phố giai đoạn 1 với công suất 120.000 mét khối/ngày đêm; dự án nhà máy thép 120.000 tấn/năm...

Chính Bộ Công Thương cũng thừa nhận, tình trạng thiếu và cung cấp điện không ổn định là một trong những nguyên nhân làm hạn chế sản xuất công nghiệp trong năm nay.

Năm 2008, số tiền EVN bỏ ra đầu tư có thể lên đến 38.817,1 tỉ đồng, phần lớn tập trung cho các dự án sản xuất điện. Nhưng số vốn này giảm đến 10% so với thực tế đầu tư trong năm 2007. Và do nhiều nguyên nhân khác nhau, có ít nhất tám dự án với tổng công suất khoảng 1.415 MW bị chậm tiến độ và chỉ có thể cung cấp điện vào năm 2009 như Nhiệt điện than Hải Phòng, Thủy điện sông Ba Hạ...

Chính vì thế, dù sản lượng điện năm nay có tăng 13,9% so với năm 2007 - tương đương tăng hơn 9,25 tỉ kWh - nhưng con số mà EVN tăng được nhờ tự sản xuất chỉ hơn 2,53 tỉ kWh, còn lại đều phải mua ngoài. Tốc độ tăng sản lượng như vậy không thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ- tăng bình quân khoảng 17%/năm.

Chẳng hạn, chỉ riêng mùa khô 2008, nhu cầu điện lên tới 31,7 tỉ kWh, tăng đến 4,8 tỉ kWh so với cùng kỳ năm trước. Do đó, theo Bộ Công Thương, năm 2009 cả nước sẽ tiếp tục thiếu khoảng 1 tỉ kWh điện. Bởi với tốc độ tăng trưởng kinh tế và tiêu dùng, nhu cầu về điện trong năm 2009 lên đến hơn 78 tỉ kWh, trong khi khả năng cung cấp điện thương phẩm chỉ khoảng 77,1 tỉ kWh.

Phải tăng giá?

Theo Bộ Công Thương, để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, trước mắt ngành điện cần tập trung đầu tư, đảm bảo đúng tiến độ các dự án để huy động thêm 3.842 MW từ các nguồn điện, đưa tổng công suất đạt khoảng 18.569 MW trong năm 2009. Và bên cạnh các giải pháp như khuyến cáo tiết kiệm điện, giảm tổn thất điện năng, điều tiết nhu cầu một cách có hiệu quả..., EVN phải tiếp tục tăng lượng điện mua từ Trung Quốc và các nhà máy điện trong nước.

Dự kiến, sẽ có hơn 29,6 tỉ kWh điện được EVN mua ngoài, trong đó có khoảng 10 tỉ kWh từ các nhà máy điện Cà Mau 1 và 2, Nhơn Trạch I (thuộc tập đoàn Dầu khí Việt Nam) và 2,4 tỉ kWh từ tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam...

Tuy nhiên, theo công bố trước đây của EVN, nếu mua điện từ Trung Quốc, sau khi cộng các khoản phát sinh thì EVN có thể hòa vốn khi bán điện. Mặt khác, lượng điện mua cũng giới hạn, tùy thuộc khả năng cung cấp. Nhưng nếu mua từ các nhà máy điện trong nước, thì phải chấp nhận lỗ bởi giá mua luôn cao hơn giá bán.

Theo EVN, do phải mua ngoài nên cả năm 2008 EVN có thể lỗ đến 6.068 tỉ đồng. Nếu những tính toán của EVN là chính xác, con số lỗ do chênh lệch giá khi mua ngoài của EVN trong năm 2009 sẽ càng tăng, do sản lượng mua dự kiến tăng thêm hơn 6,1 tỉ kWh so với năm 2008. Nhưng nếu không mua ngoài, tình trạng thiếu điện sẽ càng trở nên gay gắt.

Đó cũng chính là lý do khiến Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ nên cho phép từng bước điều chỉnh giá bán điện theo cơ chế thị trường, tức sẽ phải chấp nhận chuyện tăng giá điện.

Tuy nhiên, vấn đề là ở chỗ giá điện hiện nay vẫn chưa minh bạch. Ngoài EVN, không ai biết giá thành sản xuất - kinh doanh điện như thế nào. Quan trọng nhất là phần EVN tự sản xuất lãi bao nhiêu và có đủ bù vào phần lỗ do phải mua ngoài hay không cho đến nay vẫn chưa có câu trả lời?

(theo Thời báo kinh tế Sài Gòn)