Các doanh nghiệp phải tự tính toán, cân nhắc, điều chỉnh, tiết kiệm chi phí, chuyển hướng mặt hàng… để chuyển hướng hoặc thích nghi với giai đoạn hiện nay – Đó là ý kiến của TS Cao Sỹ Kiêm về vấn đề tháo gỡ khó khăn cho DNNVV trong thời kỳ lạm phát
PV: Thưa ông, Hiệp hội DNNVV gần đây liên tục phát đi thông điệp “cần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong thời kỳ lạm phát”. Vậy cụ thể, khó khăn các doanh nghiệp hiện nay đang gặp phải là gì?

Ông Cao Sỹ Kiêm: Bình thường các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đã khó khăn, cả về vốn, về nghề, công nghệ… vì tốc độ phát triển nhanh quá, điều kiện chuẩn bị chưa được kịp thời, đồng bộ. Nhưng trong tình hình lạm phát thì doanh nghiệp càng khó khăn hơn, bởi vốn cho vay ngân hàng giảm đi gần một nửa (từ 56% còn 30%), lãi suất tăng gần như gấp đôi (từ 11% lên 20%). Hơn thế, chi phí của doanh nghiệp cho đầu vào rất cao, trong khi đầu ra là thị trường và sức tiêu thụ của dân lại hạn chế. Tất cả những yếu tố đó làm cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đã khó khăn lại càng thêm khó khăn. Những khó khăn này nếu không được giải quyết, trước hết là vốn, thì khả năng ngừng trệ, khả năng nguy cơ phá sản là rất cao, nhất là các doanh nghiệp phải đi vay nhiều, thị trường chưa phát triển, quản lý kém…

PV: Các ông đã đưa ra con số gần 20% các doanh nghiệp đang có nguy cơ phá sản. Kết quả này dựa trên những phân tích nào?

Ông Cao Sỹ Kiêm: Chúng tôi dựa trên 3 cơ sở: Một là theo dõi từ địa phương phản ảnh lên. Thứ hai là qua các cuộc hội thảo, tiếp xúc doanh nghiệp chúng tôi có những nắm bắt nhanh. Thứ ba, qua theo dõi thường xuyên.

PV: Phía các ngân hàng nói rằng hạn chế cho vay đối với DNNVV trong thời gian này là nhằm tránh những nguy cơ rủi ro cao. Như vậy, phải chăng vòng luẩn quẩn đối với DNNVV đã khó càng lại khó hơn?

Ông Cao Sỹ Kiêm: Đúng như thế. Trong tình hình hiện nay doanh nghiệp đã khó càng khó hơn. Đó là điều rõ ràng. Nhưng ngân hàng cũng có cái khó của mình, bởi tác động của lạm phát ảnh hưởng đến nguồn vốn của họ, mà trong điều kiện lãi suất cao hơn thì họ phải tính toán. Nếu ngân hàng cho vay ra mà không có khả năng thu hồi thì rủi ro cũng rất lớn. Và doanh nghiệp cũng thế, mặc dù có vốn nhưng khả năng kinh doanh không đủ bù đắp để trả nợ vốn đó thì họ chưa chắc đã dám vay và mạnh dạn vay.

PV: Có bài toán nào giải trong trường hợp này, thưa ông?

Ông Cao Sỹ Kiêm: Có 3 bài toán. Một là các doanh nghiệp phải tự tính toán, cân nhắc, điều chỉnh, tiết kiệm chi phí, chuyển hướng mặt hàng, đổi mới công nghệ, giải pháp quan hệ thị trường, tái cơ cấu lại để chuyển hướng hoặc thích nghi với giai đoạn hiện nay. Hai là, trong lúc này phải có sự hỗ trợ rất cao của các doanh nghiệp với nhau, của các hiệp hội giúp cho doanh nghiệp vượt qua khó khăn. Ví dụ, doanh nghiệp này có công nghệ, doanh nghiệp kia có sản phẩm, doanh nghiệp này lúc thừa vốn, doanh nghiệp kia đang thiếu vốn… thì nhân lúc này hỗ trợ, giúp đỡ nhau. Thứ ba, rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước trên các lĩnh vực. Ví dụ như bây giờ vốn ít như thế thì có thể miễn giảm hoặc hoãn thuế, hoặc các cơ quan phục vụ cần tiếp tục cải tiến thủ tục hành chính để doanh nghiệp gặp ít rào cản khó khăn hơn, và chớp được thời cơ mà vượt qua.

PV: Vai trò của Hiệp hội DNNVV trong việc tháo gỡ khó khăn cho DN như thế nào?

Ông Cao Sỹ Kiêm: Hiện nay chúng tôi đang làm bốn động tác. Thứ nhất, chúng tôi đang giúp cho doanh nghiệp ngân hàng và doanh nghiệp sản xuất kinh doanh khớp lại với nhau, tìm hiểu và hỗ trợ cho nhau, kể cả những khó khăn, thuận lợi. Thứ hai, chúng tôi đang giúp các doanh nghiệp cập nhật thêm thông tin thị trường, hàng hóa, mở rộng mối quan hệ… để họ bớt rủi ro. Thứ ba, giúp cho doanh nghiệp đào tạo nghề, thông qua các cuộc hội thảo học tập kinh nghiệm của nhau. Thứ tư, trong chức năng của Hội, chúng tôi giúp cho các doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, kể cả tranh chấp, giao dịch… Bên cạnh đó chúng tôi cũng đang kiến nghị Chính phủ dành ra một số vốn cho DNNVV vay. Và số vốn này lãi suất phải hợp lý và tập trung vào những doanh nghiệp khó khăn và những mặt hàng do tác động lạm phát mang đến chứ không phải do chủ quan để doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận vốn và vươn lên. Đó là những công việc cụ thể Hiệp hội DNNVV đang làm cùng với doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp trụ vững và có thể vượt qua được khó khăn hiện nay để phát triển.

PV: Nhưng lâu nay vẫn tồn tại thực tế các doanh nghiệp rất khó tiếp cận các khoản vay ưu đãi của Chính phủ. Vậy có cách nào giúp doanh nghiệp trong vấn đề này?

Ông Cao Sỹ Kiêm: Thế cho nên bây giờ phải có phân loại cụ thể. Ví dụ như đơn vị chúng tôi là Hiệp hội cũng phải chỉ ra cụ thể doanh nghiệp khó khăn về vốn do lạm phát để tư vấn cho nhà nước. Việc sàng lọc, phân loại sẽ giúp nguồn vốn đầu tư vào doanh nghiệp có hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng vĩ mô. Còn những doanh nghiệp khó khăn quá chúng ta phải khoanh lại, thậm chí giúp cho họ xử lý giải thể hoặc sáp nhập để làm lành mạnh hệ thống doanh nghiệp.