Tính đến thời điểm này, các doanh nghiệp Việt Nam đã có mặt tại cả 5 châu lục. Châu Á là khu vực được các doanh nghiệp trong nước tập trung đầu tư nhiều nhất…

Nhu cầu đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam đang ngày càng lớn nhằm tận dụng những lợi thế, mở rộng thị trường, tận dụng mọi nguồn lực nâng cao sức cạnh tranh cho chính các doanh nghiệp; đồng thời đây cũng là nhu cầu của cả nền kinh tế, nhất là nhu cầu về năng lượng, nguyên nhiên vật liệu. Tuy nhiên thực tiễn hiện việc đầu tư ra nước ngoài vẫn còn nhiều vướng mắc, trong đó có việc thủ tục hành chính, thông tin và vốn.

Tính đến thời điểm này, các doanh nghiệp Việt Nam đã có mặt tại cả 5 châu lục với 317 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đầu tư là 2,5 tỷ USD, vốn thực hiện đạt khoảng 1 tỷ USD. Châu Á là khu vực được các doanh nghiệp trong nước tập trung đầu tư nhiều nhất, trong đó đứng đầu là thị trường Lào với 123 dự án, chiếm gần 39% về số dự án và hơn 50% về vốn đầu tư.

Tuy nhiên theo đánh giá chung, đây vẫn là con số quá nhỏ so với tiềm năng và nhu cầu đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp trong nước. Bà Nguyễn Hải Lý, Trưởng Phòng đầu tư của Viettel, một trong những doanh nghiệp có số vốn và dự án đầu tư ra nước ngoài lớn nhất Việt Nam, cho biết, doanh nghiệp đang muốn tiếp tục đẩy mạnh đầu tư ra các thị trường mới nổi, có tiềm năng. Tuy nhiên, thực tế khung pháp lý cho đầu tư ra nước ngoài chưa hoàn thiện khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn; thời gian triển khai các dự án của Viettel tại thị trường nước ngoài rất nhanh nhưng thời gian để làm thủ tục ở trong nước lại rất chậm. Trung bình để có được giấy phép đầu tư ra nước ngoài phải qua 11 đầu mối. Không những vậy, các quy định về ngoại hối còn quá phức tạp khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc chuyển tiền ra nước ngoài làm khảo sát, thiết kế...

Bà Nguyễn Hải Lý nêu ý kiến: “Cơ quan quản lý nhà nước nên quy định, cho phép doanh nghiệp được chuyển một khoản tiền nhất định mà cần báo cáo để doanh nghiệp linh hoạt hơn”.

Chia sẻ với những khó khăn của doanh nghiệp, bà Nguyễn Thúy Hương, Trưởng phòng Tổng hợp chính sách, Cục đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư thừa nhận, hiện nay vẫn chưa có được một kế hoạch tổng thể xây dựng chiến lược đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam; chưa có danh mục ngành hàng khuyến khích đầu tư ra nước ngoài; địa bàn chiến lược khuyến khích đầu tư... Bên cạnh đó, do việc cấp giấy chứng nhận đầu tư ra nước ngoài chưa được phân cấp, còn tập trung ở Bộ Kế hoạch và Đầu tư nên đã tốn thời gian và công sức không cần thiết cho doanh nghiệp. Bà Hương, cho rằng: “Hiện nay đầu tư ra nước ngoài chưa được phân cấp. Chúng tôi mong sớm được phân cấp và có lộ trình cụ thể để doanh nghiệp Việt Nam gặp thuận lợi hơn khi đầu tư ra nước ngoài”.

Một khó khăn khác đó là doanh nghiệp thiếu thông tin, thông tin về địa bàn đầu tư, thông tin về phương cách đầu tư... Mỗi một thị trường có những ưu thế và những khó khăn khác nhau, luật pháp khác nhau. Để tìm hiểu kỹ mỗi doanh nghiệp khó có thể tự mình tìm hiểu hết mà rất cần sự hỗ trợ tích cực từ cơ quan chức năng. Tiến sỹ Ngô Mạnh Hoài, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty hóa chất, kiến nghị: “Các cơ quan chức năng cần cung cấp thông tin để giúp doanh nghiệp Việt Nam tránh cạnh tranh với nhau khi cùng đầu tư ở một lĩnh vực. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng rất cần những thông tin về thị trường và đặc tính của thị trường định đầu tư. Chúng tôi rất mong có một cơ quan đầu mối chuyên trách về vấn đề này để cung cấp cho doanh nghiệp thông tin cần thiết”.