Tại Hội nghị giao ban công tác tư pháp phía Nam ngày 21/7, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đinh Trung Tụng cho biết, kết quả thi hành án tuy có tăng so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng vẫn còn thấp so với chỉ tiêu (chỉ đạt 42,5% về việc và đạt 24,72% về tiền). Hiện lượng án tồn đọng chưa thi hành khá lớn, gần 340.000 việc (tăng hơn 10.200 việc so với 2007) và đang có xu hướng gia tăng.

Một trong những nguyên nhân là do công việc quá tải, số lượng án chuyển từ năm này qua năm khác nhiều nhưng chưa có cơ chế pháp lý để giải quyết dứt điểm, án tuyên không rõ, không sát thực tế dẫn đến khó thi hành, nhiều vụ thi hành án bị dừng ở "phút 89" không rõ lý do...

Mặt khác, tình trạng thiếu Trưởng Thi hành án hoặc cơ quan thi hành án dân sự (THADS) chỉ có một chấp hành viên chưa được khắc phục triệt để. Trong 6 tháng đầu năm nay, giảm được ba đơn vị chỉ có một chấp hành viên, số đơn vị chưa có Trưởng Thi hành án tăng thêm sáu đơn vị so với cuối năm 2007. Hiện cả nước có 20 đơn vị chưa có Trưởng Thi hành án, trong đó cấp tỉnh, thành phố có Hà Nội và Yên Bái.

Việc tuyển dụng, bổ sung biên chế cho các cơ quan THADS còn chậm. Cụ thể, đến hết tháng 4/2008, còn hơn 600 chỉ tiêu biên chế chưa được thực hiện, trong đó có nhiều địa phương còn từ 15 chỉ tiêu biên chế trở lên.

Tình trạng cán bộ, chấp hành viên của các cơ quan THADS xin chuyển, nghỉ công tác có xu hướng gia tăng (6 tháng đầu năm 2008, đã có 27 trường hợp xin chuyển công tác, 32 trường hợp xin nghỉ thôi việc hoặc xin nghỉ theo diện tinh giản biên chế). Năm 2007, có hơn 30 chấp hành viên bị kỷ luật, 5 - 6 trường hợp bị xử lý hình sự.

"Đặc thù công việc vất vả, chịu nhiều sức ép nhưng hành lang pháp lý lại không an toàn, thiếu cơ chế đãi ngộ, lương không đủ bù đắp; lương ngạch chuyên viên một triệu đồng chỉ đủ để đổ xăng đi làm và trả tiền thuê nhà nên khó thu hút được nhân lực", một cán bộ THADS bộc bạch.

Thi hành án dân sự không tuyển nổi người

Tham dự hội nghị, nhiều giám đốc sở Tư pháp, Trưởng Thi hành án dân sự các tỉnh thành phía Nam đều "kêu" về thực trạng không tuyển được công chức. Quyền Trưởng Thi hành án dân sự TP.HCM cho biết hiện đơn vị này "không thể thu hút được người giỏi vào làm việc". Hơn 100 hồ sơ dự tuyển chỉ có 2 người có học lực khá, 60 người trúng tuyển thì chỉ có 30 người nhận công tác. Sáu tháng đầu 2008 có 15 người xin chuyển công tác hoặc nghỉ việc.

Các địa phương khác như Bình Dương, Tiền Giang, Bình Định... cũng lâm vào hoàn cảnh tương tự. Đại diện THADS Bình Định "khóc": "Thông báo tuyển 13 chuyên viên mà chỉ nhận được 4 hồ sơ dự tuyển". Ở Tiền Giang,17 biên chế còn "treo" lơ lửng do không tuyển nổi người.

Giải đáp những thắc mắc, bức xúc của các địa phương, Tíến sĩ Nguyễn Văn Luyện, Cục trưởng Cục Thi hành án Dân sự cho rằng: ’’Để giải quyết những tồn đọng bấy lâu, cần phải có sự đột phá. Chỉ khi nào giảm được số vụ ngừng thi hành án, lúc đó mới giảm được sự kêu ca, bức xúc của xã hội".

Theo ông Luyện, chúng ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền, đảm bảo luật pháp phải được thực thi, mọi phán quyết, quyết định của tòa án có hiệu lực phải được thi hành. Thế nhưng, thực tế hiện nay "khoảng 50% bản án, quyết định của tòa án chưa được thi hành".Thực trạng này đã làm giảm đi ý nghĩa việc xây dựng một nhà nước pháp quyền.

Cũng theo ông Luyện, phải giải quyết triệt để những khiếu nại, tố cáo ngay từ địa phương thì mới mong giảm được việc khiếu nại tố cáo vượt cấp của nhân dân.

Về những kiến nghị của các địa phương như cần phải thành lập quỹ thu hút người tài; miễn thi tuyển công chức thi hành án mà chỉ xét tuyển, TS Luyện cho rằng không thể vượt rào, làm trái quy định. Địa phương nào khó khăn, không tuyển được cán bộ thì báo cáo trình Bộ để xem xét có đặc cách riêng.