Vùng sản xuất bí đao, từng cho ra những quả khổng lồ, 50 - 70kg, duy chỉ có trên đất Mỹ Thọ (Phù Mỹ - Bình Định), nay rơi vào cảnh bí chất đầy nhà, dân hết gạo ăn.

Hai vợ chồng chỉ nặng bằng quả bí

Khi bước vào vườn nhà bà Trần Thanh Liên (thôn Chánh Trạch 2, xã Mỹ Thọ), mới hay bà Liên ví von rất đúng rằng: “Nhà cộng hai vợ chồng tui lại chỉ nặng bằng quả bí”. Bà than khó lòng ôm nổi một quả từ vườn vào nhà nói gì là chở lên chợ huyện bán như mọi người được.

Giàn bí nhà bà Liên được làm kiên cố bởi những cột trụ bằng tre và dây dừa quấn lại làm gióng chằng đỡ từng quả. Giàn bí rộng 200 m2 có trên 60 quả bí khổng lồ, quả bé nặng trên 40 kg, còn lại đều hơn nửa tạ mỗi trái. Tính sơ gia đình bà có đến năm tấn bí.

Bí khổng lồ chữa được nhiều bệnh?

Bí làng Trạch trồng trong 4-6 tháng là thu hoạch, nếu hái sớm hơn bí sẽ nhão và không ngọt. Ruột bí dày, đặc và trắng phau, nấu chín trở nên mềm dai chứ không nhão.

Nước trong thân cây bí nhỏ ra trong veo, ngọt mát và thơm, theo kinh nghiệm của dân làng nó có tác dụng tốt với các bệnh như viêm gan B, bệnh thận, đái tháo đường, các loại bệnh đường ruột… dù chưa ai kiểm chứng kết luận.

“Dân thôn Chánh Trạch chúng tôi sống khỏe, sống thọ cũng nhờ nó đấy” - bà Trần Thanh Liên (thôn 2 Chánh Trạch) cho hay.

Bà Liên nói với khách: “Bí đao này mới nhìn ai cũng sợ vì nó to quá. Chỉ đất Chánh Trạch trồng mới được như vầy”. Chị Nguyễn Thị Mười, bí thư chi bộ thôn Chánh Trạch tiếp lời:

“Trước kia bà con không bán chác gì đâu, đến mùa chỉ có một vài hộ trồng rồi kêu cả làng lại chia nhau mang về ăn. Mỗi trái thế này một nhà ăn thay gạo liền cả tháng cũng không hết”.

“Du khách quốc tế, trong nước đến đây xem bí, thấy cả giàn bí khổng lồ trái nào trái nấy nặng đến 50 - 70kg, ai cũng trợn tròn mắt” - ông Cao Chư (80 tuổi, thôn Chánh Trạch 1) kể.

Bí vì bí

Cả ba thôn Chánh Trạch có đến 200 hộ trồng bí, mỗi hộ thu hoạch trên dưới ba tấn, vị chi số lượng bí đao của làng lên đến cả gần nghìn tấn.

“Hai năm qua có một công ty gì đó ở trong thành phố TP Hồ Chí Minh đưa ôtô về mua với giá trên dưới 5.000 đồng/kg và động viên nhân dân trồng thật nhiều họ về mua hết. Dân mừng khôn xiết, bỏ hết ruộng vườn để tập trung trồng bí mong mang lại thu nhập cao. Vậy mà năm nay bí thu hoạch nhà nào nhà nấy chất đống mà công ty nọ không thấy đâu. Đành phải bổ ra xay lấy nước, hoặc chặt nấu cho heo cho bò ăn” - ông Dương Công Trực (thôn Chánh Trạch 2) than thở.

Ông Nguyễn Ngọc Tuyên, Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Thọ cho biết: “Cũng nghe dân phản ánh lại là có doanh nghiệp hứa hẹn sẽ mua hết bí làng Trạch nhưng không xác minh được. Mùa trước họ về thu mua tại địa phương mà không thông qua xã nên không biết thực hư thế nào. Địa phương cũng tìm mọi cách để giới thiệu sản phẩm nhưng đến bây giờ vẫn bí”.

Thực tế, việc bán những quả bí đao nặng đến 50kg trở lên ở địa phương là rất khó. Những người bán hàng rau củ quả ở các chợ thường, kể cả các đại lý tiêu thụ với số lượng nhiều chỉ thích mua những quả bí từ 20kg trở xuống.