Sở LĐTB&XH Hà Nội đang khởi động lại đề án "Giải quyết vấn đề trẻ em phải lao động độc hại, nặng nhọc trên địa bàn Hà Nội" sau một thời gian gián đoạn. Đề án này được thực hiện trong điều kiện đã có chỉnh sửa để phù hợp với địa bàn mới. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thế Hùng, phó giám đốc Sở, đây là vấn đề không dễ, bởi đề án chỉ như việc “hớt ngọn” vấn đề.

Theo lãnh đạo phòng Bảo vệ chăm sóc trẻ em (Sở LĐTB&XH Hà Nội), số trẻ em phải lao động sớm ở Hà Nội chủ yếu là ở các tỉnh khác đến. Theo quy định, trẻ từ 16 tuổi trở lên mới được ký hợp đồng lao động (trừ một số ngành nghề). Cán bộ cấp cơ sở phải có hướng dẫn người sử dụng lao động như: Lao động thông thường là như thế nào, lao động trẻ em phải có những điều kiện gì, ở làng nghề khi sử dụng lao động phải chú ý đến độ tuổi, độc hại, môi trường... Phòng Bảo vệ chăm sóc trẻ em thường xuyên tập huấn cho các cán bộ để nhận diện thế nào là trẻ em chưa đến tuổi lao động và có cách thức can thiệp kịp thời. Tuy nhiên, để định nghĩa thế nào là môi trường độc hại mà trẻ em không được lao động vẫn còn nhiều tranh cãi. Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã từng xếp trẻ em phục vụ trong các quán bia, rượu, nhà nghỉ, karaoke vào loại độc hại, cấm làm công việc này, nhưng ở dưới cơ sở thực hiện thì lại không coi đó là công việc độc hại. Đây là sự mâu thuẫn trong cách định nghĩa, cho nên không thống nhất xử lý được đối với chủ sử dụng lao động. Bộ LĐTB&XH cũng đã có hướng dẫn thế nào là độc hại, nguy hiểm nhưng lại dài quá, không ai nhớ được.

Lao động trẻ em ở Hà Nội hiện nay chủ yếu là làm thuê, giúp việc trong các gia đình. Kết quả điều tra mới đây của Đại học Quốc gia Hà Nội, lao động trẻ em trong các cơ sở dịch vụ ăn uống là loại hìnhthu hút đông đảo trẻ em. Làm việc 9 - 11 giờ/ngày, trẻ được nuôi ăn và thu nhập bình quân 300.000 đồng/tháng. Trẻ em còn làm việc trong các cơ sở dịch vụ giải trí, vui chơi; trong các cơ sở sản xuất, gia công gốm sứ xây dựng (phụ hồ), trong các làng nghề.Điều kiện làm việc của trẻ thường khá khó khăn, ngoài giúp việc gia đình thì lao động các dạng khác phải thuê nhà trọ, sinh hoạt với mức tiết kiệm tối đa. Độ tuổi trẻ em lao động trong gia đình từ 9 - 14 tuổi là 13,75%, 15 - 18 tuổi là 86,25%, trong đó có 73,56% trẻ em biết chữ (bậc học trung bình là lớp 6 - chiếm 96,03%), chủ yếu đến từ vùng nông thôn nghèo khó. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lao động trẻ em phải lao động sớm do kinh tế khó khăn. Đối với trẻ lao động thường chịu nhiều hậu quả như tai nạn lao động, suy dinh dưỡng, bị khủng hoảng về tinh thần, dễ bị tha hoá về đạo đức, lối sống hay sa vào các tệ nạn xã hội hoặc trộm cắp, gây tổn thất cho gia đình.

Thực tế cũng cho thấy, lao động trẻ em trong những năm tới vẫn là một vấn đề lớn, nhất là khi sự khác biệt mức sống giữa khu vực nông thôn và thành thị còn chênh lệch đáng kể. Vì vậy cũng cần có cái nhìn đúng mực hơn về lao động trẻ em. Bản thân những người làm công tác bảo vệ trẻ em cũng cho rằng, có hai vấn đề cần nói tới là khuyến khích trẻ em tham gia lao động một số công việc như lao động giúp gia đình, lao động trong các làng nghề, các cơ sở chế biến lương thực, thực phẩm... nhằm giúp các em công việc giúp đỡ gia đình. Nhưng một số việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đối với trẻ em làm trong các cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí, làm việc trong môi trường tiếp xúc với hoá chất độc hại, lang thang kiếm sống trên đường phố... cần phải kiên quyết xoá bỏ.